هفت عرضه اولیه فرابورس از ابتدای سال تاکنون، صحنه ثبت ۵۲۲ خرید از سوی ۲۱۰ صندوق بود؛ ۵۱۶ خرید نیز در کشف قیمت اثر گذاشت. در مرحله نخست، ۴۶۶.۷ میلیون سهم به ارزشی نزدیک به ۸ هزار و ۶۲۸ میلیارد ریال تخصیص یافت، اما روایت سفارشها یک نکته روشن دارد: در بیشتر عرضهها، قیمت نهایی همان قیمتی نبود که اکثریت صندوقها پذیرفته بودند.
قیمت «شیفته» چگونه کشف شد؟
در «شیفته»، اکثریت صندوقها پایینتر ایستادند: ۴۰ صندوق زیر قیمت کشف خرید کردند و تنها ۲۰ صندوق بالاتر رفتند. میانه ۱۵ هزار ریالی نیز ۳.۳۵ درصد کمتر از نرخ نهایی بود. بااینحال، بازه قیمت از ۱۴ هزار و ۵۰۳ تا ۱۸ هزار و ۵۰۰ ریال کشیده شد؛ شکافی نامتقارن که به چند سفارش بسیار بالا اجازه داد اثر تعداد بیشتر سفارشهای پایین را خنثی کند. با کنار گذاشتن ۱۰ درصد گرانترین خریدها، میانگین ۱.۸۵ درصد پایینتر از نرخ کشف میایستد. ۲۷ صندوق سهامی در مجموع ۰.۹۸ درصد زیر کشف خرید کردند؛ در سوی دیگر، میانگین صندوقهای بخشی و درآمد ثابت بالاتر از نرخ نهایی قرار گرفت. صندوق شاخصی نیز قیمت ۱۸ هزار و ۵۰۰ ریال را پیشنهاد داد، اما این طبقه فقط یک مشارکتکننده داشت. رد قیمتها نشانه دیگری هم دارد: سفارشها خوشهای ثبت شدند. دو نرخ ۱۶ هزار و ۶۰۰ و ۱۵ هزار ریال، هرکدام انتخاب پنج صندوق بود. در مجموع، ۴۱ صندوق یا ۶۸.۳ درصد شرکتکنندگان، قیمتی را ثبت کردند که دستکم یک صندوق دیگر نیز همان را برگزیده بود.
بیشترین میزان اجماع صندوقها در عرضه اولیه «کولان» رخ داد
«کولان»، صحنه نزدیکترین رویارویی خریداران دو سوی قیمت کشف بود. از ۷۰ معامله، ۶۸ معامله در کشف قیمت اثر داشت و شمار خریداران بالاتر و پایینتر تقریباً به هم رسید: ۳۳ صندوق در برابر ۳۵ صندوق. میانه فقط ۰.۰۳ درصد زیر نرخ نهایی نشست و دامنه ۶.۳۰ درصدی، کمترین پراکندگی میان هفت عرضه را رقم زد. در میان گروههای چندعضوی، شاخصیها با متوسط ۲۴ هزار و ۵۵۰ ریال در صدر قیمتها ایستادند، هرچند فقط دو عضو داشتند. درآمد ثابتها تقریباً روی نرخ کشف حرکت کردند و سهامیها و بخشیها اندکی پایینتر ماندند. دو صندوق نیز با قیمت ۲۳ هزار و ۷۵۱ ریال در کشف قیمت لحاظ نشدند. بزرگترین خوشه در نرخ ۲۴ هزار و ۱۰۰ ریال شکل گرفت؛ جایی که هفت صندوق به یک قیمت رسیدند. حذف ۱۰ درصد معاملات بالایی، میانگین را فقط ۰.۳۹ درصد پایین میآورد. از همین رو، قیمت کولان در مقایسه با دیگر عرضهها وابستگی کمتری به چند سفارش انتهایی داشت.
بیشترین اختلاف قیمتها در عرضه اولیه «رهیاب» رخ داد
«رهیاب» روایتی متفاوت داشت: تنها عرضهای بود که هم شمار خریداران بالاتر از کشف بیشتر بود و هم میانه قیمت، ۱.۴۶ درصد بالاتر از نرخ نهایی قرار گرفت. همزمان، فاصله کف ۶ هزار و ۶۰۱ ریالی تا سقف ۸ هزار و ۵۵۰ ریالی به ۲۶.۳۷ درصد رسید؛ بیشترین دامنه در میان هفت عرضه. صرف قیمت کشف نسبت به ارزشگذاری فقط ۵.۰۹ درصد بود؛ کمترین مقدار در میان هفت عرضه. این همزمانی نشان میدهد فاصله کمتر با ارزشگذاری، الزاماً نشانه توافق بیشتر صندوقها نیست. صندوقهای مختلط با متوسط ۷ هزار و ۶۵۷ ریال بالاترین میانگین را ثبت کردند، اما این عدد از سفارش ۸ هزار و ۵۵۰ ریالی و نمونه ششعضوی اثر پذیرفته است. صندوقهای بخشی در مجموع ۰.۶۳ درصد بالاتر از کشف خرید کردند و سهامیها ۰.۴۴ درصد پایینتر ایستادند. خوشه هفتصندوقی قیمت ۷ هزار و ۵۰۰ ریال نیز بالاتر از نرخ نهایی شکل گرفت. با حذف ۱۰ درصد خریدهای بالایی، میانگین ۱.۴۰ درصد زیر قیمت کشف مینشیند.
قیمت «پاریز» چگونه کشف شد؟
در «پاریز» نیز کفه سفارشهای پایینتر سنگینتر بود: ۵۱ صندوق زیر نرخ کشف خرید کردند و ۳۱ صندوق بالاتر از آن. میانه ۰.۷۶ درصد پایینتر از قیمت نهایی قرار گرفت و دامنه ۱۳.۸۰ درصدی نشان داد اختلافنظر صندوقها از کولان بیشتر، اما از شیفته و رهیاب کمتر بوده است. صندوقهای درآمد ثابت با متوسط حدود ۲۸ هزار و ۳۸۷ ریال، ۰.۴۳ درصد بالاتر از کشف خرید کردند؛ درحالیکه میانگین سهامیها و بخشیها بهترتیب ۰.۲۰ و ۰.۱۷ درصد پایینتر بود. صندوق اهرمی شتاب آگاه بالاترین متوسط گروهی را ثبت کرد، اما تنها نماینده این طبقه بود. بزرگترین خوشه قیمتی پاریز در ۲۷ هزار و ۵۰۰ ریال شکل گرفت؛ نرخی پایینتر از کشف که ۱۰ صندوق آن را انتخاب کردند.
صندوقها در عرضه اولیه «زهلال» چگونه رفتار کردند؟
در «زهلال» از ۸۰ معامله ثبتشده، ۷۶ معامله در کشف قیمت اثر داشت. از میان معاملات مؤثر، ۴۷ صندوق پایینتر و ۲۹ صندوق بالاتر از نرخ نهایی خرید کردند و میانه نیز ۱.۴۲ درصد زیر قیمت کشف نشست. با وجود این اکثریت محتاط، قیمت نهایی ۳۸.۸۲ درصد بالاتر از ارزشگذاری تعیین شد. صندوقهای بخشی با متوسط ۳۷ هزار و ۲۷۸ ریال، ۲.۰۸ درصد بالاتر از کشف خرید کردند و تهاجمیترین گروه چندعضوی بودند. در سوی مقابل، درآمد ثابتها ۱.۰۵ درصد و مختلطها ۲.۴۴ درصد پایینتر از نرخ نهایی قرار گرفتند. بزرگترین خوشه کل بررسی نیز در زهلال شکل گرفت: ۱۳ صندوق از گروههای سهامی، بخشی، درآمد ثابت و نیکوکاری، قیمت ۳۵ هزار و ۵۰۰ ریال را ثبت کردند؛ نرخی پایینتر از کشف. با حذف ۱۰ درصد خریدهای بالایی، میانگین ۰.۸۱ درصد کاهش مییابد.
عرضه اولیه «ذرت»
در «ذرت» نیز اکثریت صندوقها زیر نرخ نهایی ایستادند: ۵۰ صندوق پایینتر و ۳۰ صندوق بالاتر از کشف خرید کردند. میانه ۱.۱۳ درصد زیر نرخ نهایی بود، درحالیکه قیمت کشف ۳۳.۷۰ درصد بالاتر از ارزشگذاری قرار گرفت. دامنه قیمت نیز به ۱۴.۶۷ درصد رسید. میانگین صندوقهای سهامی فقط ۰.۱۵ درصد بالاتر و درآمد ثابتها ۰.۱۱ درصد پایینتر از کشف بود؛ دو گروه پرتعداد، تقریباً در دو سوی نرخ نهایی ایستادند. صندوقهای بخشی ۰.۹۶ درصد پایینتر خرید کردند. مختلطها با متوسطی نزدیک به ۱۹ هزار ریال بالاترین میانگین را داشتند، اما شمارشان فقط دو صندوق بود. قیمت ۱۷ هزار ریال، با حضور ۱۱ صندوق، بزرگترین خوشه ذرت و یکی از بزرگترین خوشههای کل گزارش بود. این خوشه در کف دامنه قرار گرفت و نشان داد بخش مهمی از صندوقها حاشیه ایمنی بیشتری میخواستند. با حذف ۱۰ درصد خریدهای بالایی، میانگین ۰.۸۳ درصد زیر کشف مینشیند.
قیمت «رانیز» چگونه کشف شد؟
«رانیز» با صرف ۳۹.۲۲ درصدی، بیشترین فاصله میان قیمت کشف و ارزشگذاری را ثبت کرد. بااینحال، دامنه قیمت ۱۰.۵۸ درصد بود و میانه فقط ۰.۲۰ درصد زیر نرخ نهایی نشست؛ یعنی فاصله زیاد از ارزشگذاری، با پراکندگی شدید سفارشها همراه نشد. از ۸۰ صندوق حاضر در رانیز، ۴۷ صندوق پایینتر و ۳۳ صندوق بالاتر از نرخ کشف خرید کردند. درآمد ثابتها با متوسط ۱۶ هزار و ۲۴۵ ریال، ۱.۱۴ درصد بالاتر از کشف ایستادند؛ اما سهامیها ۰.۶۵ درصد و بخشیها ۰.۱۸ درصد پایینتر قرار گرفتند. این فاصله نشان میدهد برچسب کمریسک صندوق، الزاماً به سفارش محافظهکارانهتر منتهی نمیشود. در این عرضه، ۷۹ صندوق هرکدام ۲ میلیون و ۶۵۰ هزار سهم دریافت کردند و سهم صندوق در سهام اطلس فقط ۶۵۰ هزار سهم بود؛ بنابراین وزن حجمی معاملات یکسان نبود. حذف ۱۰ درصد خریدهای بالایی، میانگین را ۰.۶۲ درصد پایین میآورد. بزرگترین خوشه نیز در قیمت ۱۵ هزار و ۵۰۰ ریال و با حضور شش صندوق شکل گرفت.
از هفت عرضه چه الگویی به دست آمد؟
تصویر نهایی هفت عرضه روشن است: از ۵۱۶ خرید مؤثر، ۳۰۳ خرید معادل ۵۸.۷ درصد پایینتر و ۲۱۳ خرید معادل ۴۱.۳ درصد بالاتر از نرخ کشف انجام شد. در شش عرضه نیز میانه زیر قیمت نهایی قرار داشت. بااینحال، میانگین فاصله معاملات بالاتر از کشف مثبت ۳.۸۴ درصد و فاصله معاملات پایینتر منفی ۲.۷۴ درصد بود؛ در نتیجه، اقلیت بالایی با فاصلهای بیشتر، اثر تعداد بیشتر خریداران پایین را جبران کرد.
رفتار سه گروه اصلی بازار نیز همین الگو را تکرار میکند. صندوقهای سهامی، درآمد ثابت و بخشی در مجموع دفعات بیشتری زیر نرخ کشف خرید کردهاند. در سهامیها ۱۳۰ خرید پایینتر در برابر ۸۸ خرید بالاتر و در درآمد ثابت ۸۷ خرید پایینتر در برابر ۵۵ خرید بالاتر ثبت شد. بخشیها با ۵۲ خرید پایینتر و ۴۶ خرید بالاتر، نزدیکترین گروه بزرگ به تعادل بودند. اما قدرت قیمتگذاری در سمت بالا بیشتر بود. متوسط فاصله خریدهای بالاتر در کل نمونه مثبت ۳.۸۴ درصد بود، در برابر منفی ۲.۷۴ درصد برای خریدهای پایینتر. همین عدم تقارن توضیح میدهد چگونه، با وجود شمار بیشتر صندوقهای زیر نرخ کشف، میانگین موزون معاملات میتوانست به قیمت نهایی برسد: اقلیت بالاتر، کوچکتر بود اما فاصله قیمتی بیشتری داشت.
در میان گروههای پرتعداد، صندوقهای بخشی بیشترین سهم خرید بالاتر را به خود اختصاص دادند؛ حدود ۴۶.۹ درصد معاملات این گروه بالاتر از کشف بود. این نسبت برای سهامیها ۴۰.۴ درصد و برای درآمد ثابتها ۳۸.۷ درصد ثبت شد. بنابراین از نظر فراوانی، درآمد ثابتها محتاطترین گروه بزرگ بودند؛ هرچند فاصله قیمتها نشان میدهد نوع صندوق بهتنهایی برای توضیح قدرت قیمتسازی کافی نیست.
ترکیب مشارکت دائماً تغییر کرد
فقط ۱۵ صندوق در پنج عرضه یا بیشتر حضور داشتند و تنها دو صندوق هر هفت عرضه را خریدند. ازاینرو، افزایش تعداد شرکتکنندگان از ۶۰ صندوق در «شیفته» به حدود ۸۰ صندوق در عرضههای بعدی، به معنای حضور یک جمع ثابت نبود؛ در هر عرضه، ترکیب تازهای از خریداران وارد میدان شد.
هماهنگی قیمتی درون خانوادههای مدیریتی
در ۱۹۶ مورد حضور مدیران صندوق در عرضههای اولیه، ۱۳۲ مورد به مدیرانی اختصاص داشت که دستکم دو صندوق را در همان عرضه همراه داشتند. در ۹۰ مورد از این ۱۳۲ حضور، معادل ۶۸٫۲ درصد، همه صندوقهای آن مدیر دقیقاً یک قیمت ثبت کردند. جدول زیر رفتار ۱۶ مدیر پرتکرار را نشان میدهد.
اثر مدیر را نمیتوان به خوشبینی یا بدبینی دائمی فروکاست. برای نمونه، میانگین خانواده اعتبار از مثبت ۶.۹۶ درصد در «شیفته» به منفی ۳.۴۴ درصد در «رانیز» تغییر کرد؛ آرمان آتی نیز از منفی ۶.۳۶ درصد در «شیفته» به مثبت ۶.۴۷ درصد در «ذرت» رسید. بنابراین مهمترین اثر مدیر، یکسانسازی چارچوب تصمیم و نزدیک کردن قیمتهاست، نه الزاماً تثبیت یک جهت همیشگی در قیمتگذاری.
بااینحال، در دل این تغییرات چند الگوی پایدار دیده میشود:
سبدگردان کارآمد در ۱۵ مورد از ۱۶ خرید مؤثر، بالاتر از کشف ایستاد؛ الگویی که در پنج عرضه از شش عرضه تکرار شد.
تأمین سرمایه لوتوس پارسیان در ۱۱ مورد از ۱۲ خرید خود، قیمت بالاتر از میانگین به ثبت رساند.
در سوی مقابل، پاداش سرمایه در هر ۱۵ خرید، قلک در هر ۱۴ خرید و الگوریتم در هر ۱۲ خرید، پایینتر از کشف قرار گرفتند.
شرکت سبدگردان آبان نیز در ۱۹ مورد از ۲۲ خرید، قیمتی پایینتر از کشف ثبت کرد.
-
مریم آقامحمدی - خبـرنگار
-
هفتهنامه اطلاعات بورس ۶۴۰
نظر شما